ประวัติความเป็นมา

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชี ได้ประกาศตามพระราชกฤษฎีกาเป็นเขตรักษาพันธุ์ สัตว์ป่า เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2521มีเนื้อที่ประมาณ 489.31 ตารางกิโลเมตร หรือ 305,820 ไร่ ตั้งอยู่ ในท้องที่ตำบลบ้านบึง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร ต้นกำเนิดแม่น้ำภาชี และเป็นแหล่งที่มีสัตว์ป่าชุกชุม แหล่งน้ำแหล่งอาหารสัตว์อุดมสมบูรณ์ ฉะนั้น เพื่อให้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าโดยปลอดภัย ตลอดจนสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติที่มีอยู่ในพื้นที่ให้คงอยู่ตลอดไป จึงได้ประกาศให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า

ลักษณะภูมิประเทศ                            

เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน จากแนวชายแดนไทย-พม่า ทอดลดหลั่นมาทางฝั่งไทย (เทือกเขาตะนาวศรี) อันเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร ต้นกำเนิดแม่น้ำภาชี แล้วไหลไปรวมกับแม่น้ำ แม่กลอง ที่จังหวัดกาญจนบุรี

ลักษณะภูมิอากาศ

อากาศร้อนชื้น ฝนตกชุก มีฤดูฝนและฤดูหนาวค่อนข้างสั้น

ชนิดป่าและพรรณไม้

สภาพป่าเป็นป่าดงดิบ ป่าเบญจพรรณและทุ่งหญ้ามีพรรณไม้ที่สำคัญ เช่น ยาง ตะเคียน แดง มะค่าโมง ประดู่ ชิงชัน ตะแบก เสลา กระท้อน เหียง พลวง สมอ เต็งรัง ตาเสือ ตะคร้ำ ฯลฯ

สัตว์ป่า

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชีมีสัตว์ป่าชุกชุม เช่น ช้างป่า กระทิง วัวแดง สมเสร็จ เลียงผา กวาง อีเก้ง หมี เสือ ลิง ค่าง ชะนี นก และสัตว์เลื้อยคลานชนิดต่าง ๆ

การเดินทาง

การเดินทางที่สะดวกที่สุดคือทางรถยนต์ ใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง 30 นาที จาก กรุงเทพฯ ถึงสำนักงานเขตฯ เป็นทางลาดยางตลอดสาย มีทางแยกเข้าสำนักงานเขตฯ 8 กิโลเมตรเป็นทางลูกรัง

วัตถุประสงค์ของโครงการ

การสร้างฝายชะลอน้ำ 

- เพื่อลดความรุนแรงของกระแสน้ำ ลดการชะล้างพังทลายของตลิ่ง 
- เมื่อน้ำไหลช้าลง ก็มีน้ำอยู่ในลำห้วยนานขึ้น โดยเฉพาะในหน้าแล้ง 
- ช่วยให้ดินชุ่มชื้น ป่ามีความอุดมสมบูรณ์ เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ 
- สัตว์ป่า สัตว์น้ำ ได้อาศัยน้ำในการดำรงชีวิต 
- ดินชื้น ป่าก็ชื้น กลายเป็นแนวกันไฟป่า ลดความรุนแรงของไฟได้ 

การทำทำโป่งเทียม

- เพื่อเสริมธาตุอาหารให้สัตว์ป่าณ.เขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชีจ.ราชบุรี

- เพื่อแก้ปัญหาพื้นที่หากินตามธรรมชาติของสัตว์ป่าที่ถูกบุกรุกโดยมนุษย์ 

การปลูกป่า

- เพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับป่าที่ถูกไฟไหม้  

- เพื่อการมีส่วนรวมในการรักษาสิ่งแวดล้อม

- ปลูกป่าเพื่อซ่อมแซมป่าส่วนที่เสียหาย

กิจกรรมการปลูกป่าบกบนเนินเขา

ปลูกป่า คือ การเพิ่มพื้นที่ป่าสีเขียวเพื่อเป็นแหล่งที่อยู่ของสัตว์ป่ามีทรัพยากรทางธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ มีความหลากหลายด้วยระบบนิเวศ และยังช่วยลดภาวะโลกร้อน

เส้นทางการเข้าไปในบริเวณที่ถูกไฟป่า

การปลูกป่าในครั้งนี้เจอทั้งความสูงของเขา และความร้อนของแสงแดด แต่ยังทำให้ได้รับรู้ถึงความเหนื่อย ความอดทนและความภาคภูมิใจที่เป็นส่วนหนึ่งในการอนุรักษ์ป่า

กิจกรรมสร้างฝาย

สร้างฝายชะลอน้ำ

ฝายคือสิ่งกีดขวาง หรือกั้นทางน้ำ ที่มีความมั่นคงแข็งแรง สามารถหาวัสดุในพื้นที่สร้างได้ลักษณะการสร้างก็ให้เข้ากับสภาพของพื้นที่โดยมีรูปแบบของฝายแตกต่างกันออกไป เช่น รูปแบบเพื่อการพัฒนาพื้นที่ที่เคยเสื่อมโทรมมีความแห้งแล้ง ขาดแคลนน้ำ ไม่มีต้นไม้ ปล่อยให้ป่าฟื้นตัวเองโดยไม่มีการปลูกทดแทน ฝายจะทำหน้าที่กักน้ำเพื่อให้เกิดความชุ่มชื้นในร่องน้ำ ทำให้ห้วยที่แห้งมีความชื้นขึ้น

 ความสำเร็จในการสร้างฝายทีได้จากความสามัคคี

กิจกรรมเสริมโป่ง

เสริมโป่งเทียม

คือบริเวณหรือพื้นที่ที่มีแร่ธาตุต่างๆ มารวมกัน อันเนื่องมาจากมีฝนตกหนัก และเกิดกระบวนการชะล้างนำเอาแร่ธาตุออกมาจากดินไปรวมกันในพื้นที่แห่งหนึ่ง ดังนั้นโป่งจึงเป็นแหล่งที่ให้ธาตุบางชนิดที่จำเป็นต่อสัตว์กินพืชนอกเหนือไปจากธาตุที่ได้จากพืชอาหารแล้วแต่โป่งส่วนมากจะมีปริมาณธาตุอาหารจำพวกแคลเซียม โซเดียม และแมกนีเซียม สูงกว่าธาตุอื่นๆ

การเสริมโป่งเทียมเป็นการเสริมแร่ธาตุให้แก่สัตว์ป่าในบริเวณนั้น

ผลที่ได้รับจากกิจกรรม

1.เป็นการกระตุ้นและเสริมสร้างให้เกิดการมีสวนร่วมและสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์และฟื้นฟู ทรัพยากรป่าไม้

2.เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยสร้างแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าเป็นการเพิ่มจำนวนชนิดและความหลากหลายของสัตว์ในพื้นที่ป่า

3.การทำโป่งเทียมเป็นกิจกรรมหนึ่งที่สามารถเพิ่มแหล่งอาหารแร่ธาตุให้สัตว์ป่า

4.กิจกรรมการสร้างฝายจะทำหน้าที่กักน้ำเพื่อให้เกิดความชุ่มชื้นแก่ผืนป่าและเป็นแหล่งน้ำให้สัตว์ป่าในช่วงหน้าแล้งและยังได้ความสามัคคีในทีมกับการทำกิจกรรม

ความประทับใจของสมาชิกที่ได้ร่วมกิจกรรม

ผมขอบอกก่อนนะคับว่านี้เป็นครั้งแลกของผมที่ได้ทำการปลูกป่าอย่างจริงๆ จังๆ นะคับวันแลกที่ผมได้ไปถึงเขตรักษาพันสัตว์ป่าและพันธ์พืช แม่น้ำภาชีนั้นผมมองดูรอบๆในใจผมคิดว่า มันก็เป็นป่าอยู่แล้วจะไปปลูกอีกทำไมเดี๋ยวมันก็โตของมันเองตามธรรมชาติเองก็ได้แต่เมื่อได้เดินเข้าไปข้างในผมได้เจอความเป็นจริงที่หลายคนไม่เคยรู้ว่าในป่าใหญ่มันจะเป็นอย่างนี้ที่ผมมองเห็นด้วยสายตาตัวเองมันคือพื้นที่ ที่โดนไฟป่าเผาไปจำนวนมากที่เดียว หลายคนคงมองภาพป่าในความฝันว่าจะต้องมีต้นไม้จำนวนมากเป็นสีเขียวสวยงาม แต่ในความจริงนั้นยังมีพื้นที่ที่ถูกไฟป่าเผาจำนวนมาก ดั้งนั้นเราก็ควรมาช่วยกันปลูกป่าเมื่อเข้าไปถึงผมก็ได้รับเสื้อของอาสาบ้านดินเราก็ใส่กันไปปลูกป่า ป่าที่เราปลูกนั้นไม่ใช้พื้นที่ธรรมดานะคับ พื้นที่ชันประมาณ 50 องศาคับ และอีกอย่าผมได้ทำโป้งอาหารสัตว์ด้วย ผมได้ทำจริงๆไม่ได้สร้างภาพแต่อย่างใดนะคับได้ขุดได้ทุบกล้อนเคลเซียมได้โลย พูดง่ายๆว่าผมทำมันทุกอย่างอะคับ จากนั้นก็ไปทำฝาย อีกด้วยอั้นนี้ก็ทำจริงไม่ได้แอ๊บแต่อย่างใดนะคับผมได้ตักทรายใส่ถุงปุ๋ยประมาณ 30 ถุงได้คับ สนุกมากๆ มือพองอีก ผมคิดว่าทุกสิ่งทุกอย่างที่ผมได้ทำนั้นมันเป็นแค่หนึ่งในหกสิบล้านคน มันเป็นส่วนที่น้อยมากผมมีความสุขที่ได้ทำมาก คิดอยู่ในใจว่าเราไม่ได้ทำเพื่อตนเองแต่เราทำเพื่อคนทั้งโลกคับ

จากที่ดิฉันได้เข้าร่วมกิจกรรมจิตอาสาของค่ายอาสาบ้านดินไทยเมื่อได้เดินทางเข้าสู่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแม่น้ำภาชี จังหวัดราชบุรี วันที่23-24 กรกฎาคม 2554 ที่ผ่านมา เป็นกิจกรรมอย่างหนึ่งที่ดิฉันได้มีส่วนร่วมในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โดยกิจกรรมการปลูกป่าประมาณ 30 ต้น กิจกรรมสร้างฝายชะลอน้ำ และกิจกรรมเสริมโป่งเทียมเพิ่มแร่ธาตุให้แก่สัตว์ป่าที่อยู่ในบริเวณนั้น จากกิจกรรมในครั้งนี้ทำให้รู้ถึงความเหนื่อย ความอดทนกับแดด และฝน แต่ก็ทำให้ความมุ่งมั่นและความตั้งใจในการดำเนินกิจกรรมในครั้งนี้สำเร็จไปด้วยดีซึ่งเป็นความภาคภูมิใจอย่างหนึ่งและเป็นกิจกรรมที่ช่วยส่งเสริมในเรื่องจิตอาสาได้ดีในทัศนคติของดิฉัน

จากที่ดิฉันได้ไปทำโครงการค่ายจิตอาสากับค่ายอาสาบ้านดินไทย ณ อุทยานแห่งชาติเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า แม่น้ำภาชี จ.ราชบุรี ดิฉันได้รับความสนุกสนาน ได้รู้จักเพื่อนใหม่ต่างสถาบันได้เรียนรู้ถึงมิตรภาพของคำว่าเพื่อน ได้เรียนรู้ถึงการอยู่ด้วยกันได้รู้จักกับคำว่าจิตอาสาดีขึ้นถึงแม้การที่ดิฉันได้มาเข้าร่วมจิตอาสาครั้งนี้มันเหนื่อยมากทั้งมีแดดร้อนและฝนตกก็ตาม ดิฉันได้ทำกิจกรรมหลายอย่างทั้งปลูกป่า ทำโป่ง ทำฝายแต่มันทำให้ดิฉันรู้ว่า“นี่แหละที่เค้าเรียกว่าจิตอาสา”